{"id":4933,"date":"2026-07-10T14:42:58","date_gmt":"2026-07-10T14:42:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933"},"modified":"2026-07-10T14:43:01","modified_gmt":"2026-07-10T14:43:01","slug":"un-registro-de-1800-anos-revela-una-disminucion-reciente-sin-precedentes-del-crecimiento-de-austrocedrus-chilensis-en-el-ecotono-bosque-estepa-patagonico","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933","title":{"rendered":"Un registro de 1800 a\u00f1os revela una disminuci\u00f3n reciente sin precedentes del crecimiento de Austrocedrus chilensis en el ecotono bosque-estepa patag\u00f3nico"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Por Daiana Wouters*\/<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>El calentamiento sostenido y la disminuci\u00f3n de las precipitaciones durante las \u00faltimas d\u00e9cadas han intensificado el estr\u00e9s hidroclim\u00e1tico en los Andes del norte de la Patagonia argentina. Estos cambios afectan a los bosques del ecotono semi\u00e1rido entre el bosque andino y la estepa, donde la disponibilidad de agua limita fuertemente el crecimiento de los \u00e1rboles.<\/p>\n\n\n\n<p>En este estudio evaluamos si la disminuci\u00f3n reciente del crecimiento del cipr\u00e9s de la cordillera (<em>Austrocedrus chilensis<\/em>) representa un fen\u00f3meno excepcional dentro de la variabilidad natural de largo plazo. Tambi\u00e9n analizamos si la mayor recurrencia de sequ\u00edas y la acumulaci\u00f3n de d\u00e9ficits h\u00eddricos han debilitado la relaci\u00f3n hist\u00f3rica entre el clima y el crecimiento de esta especie.<\/p>\n\n\n\n<p>Para ello, combinamos muestras extra\u00eddas de \u00e1rboles vivos con restos de madera subf\u00f3sil de \u00e1rboles muertos, preservados durante siglos, procedentes de tres sitios del norte de la Patagonia argentina: Cuy\u00edn Manzano, Confluencia Limay-Traful y Cerro Nahuel Pan. A partir del ancho de los anillos anuales, desarrollamos cronolog\u00edas milenarias para cada sitio y las integramos en una cronolog\u00eda regional que se extiende desde el a\u00f1o 178 de la era com\u00fan (EC) hasta 2022, con una se\u00f1al com\u00fan estad\u00edsticamente robusta desde aproximadamente 520 EC. Las tendencias recientes se evaluaron mediante comparaciones de largo plazo, modelos clima-crecimiento y an\u00e1lisis de los efectos persistentes de las sequ\u00edas.<\/p>\n\n\n\n<p>Los registros meteorol\u00f3gicos muestran un calentamiento sostenido de la estaci\u00f3n de crecimiento desde mediados de la d\u00e9cada de 1970. Al mismo tiempo, las sequ\u00edas extremas de verano se volvieron mucho m\u00e1s frecuentes desde fines de la d\u00e9cada de 1990 y, desde aproximadamente 2009, se observan d\u00e9ficits de humedad persistentes durante varios a\u00f1os consecutivos.<\/p>\n\n\n\n<p>En los tres sitios estudiados, las \u00faltimas d\u00e9cadas presentan una reducci\u00f3n marcada y sostenida del crecimiento radial de <em>A. chilensis<\/em>. La cronolog\u00eda regional muestra que el per\u00edodo reciente constituye el episodio de bajo crecimiento m\u00e1s extremo y persistente de los \u00faltimos 1500 a\u00f1os. Las d\u00e9cadas m\u00e1s recientes se ubican entre los valores de crecimiento m\u00e1s bajos de todo el registro, sin que se hayan identificado otros per\u00edodos con una combinaci\u00f3n comparable de intensidad y duraci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Los modelos basados en temperatura y precipitaci\u00f3n explicaron una parte importante de la variabilidad hist\u00f3rica del crecimiento. Sin embargo, desde mediados de la d\u00e9cada de 1990 comenzaron a sobreestimar sistem\u00e1ticamente el crecimiento observado. Esto indica que las condiciones clim\u00e1ticas del a\u00f1o no son suficientes por s\u00ed solas para explicar la intensidad de la reducci\u00f3n reciente. El estr\u00e9s acumulado durante a\u00f1os anteriores y los efectos persistentes de las sequ\u00edas estar\u00edan contribuyendo a mantener el crecimiento por debajo de los niveles esperados durante varios a\u00f1os.<\/p>\n\n\n\n<p>Nuestros resultados muestran que los bosques ecotonales de <em>A. chilensis<\/em> son especialmente sensibles a la intensificaci\u00f3n reciente del calentamiento y de las sequ\u00edas en los Andes patag\u00f3nicos. La persistencia del bajo crecimiento sugiere una reducci\u00f3n de su capacidad de recuperaci\u00f3n bajo las condiciones clim\u00e1ticas actuales y refuerza la importancia de su monitoreo de largo plazo.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"484\" src=\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1-1024x484.jpg\" alt=\"Figura 1. Persistencia y excepcionalidad del bajo crecimiento reciente en cronolog\u00eda regional de Austrocedrus chilensis. (a) Medias decenales calculadas mediante ventanas superpuestas y (b) d\u00e9cadas no superpuestas. La l\u00ednea discontinua indica el percentil 5 de la distribuci\u00f3n hist\u00f3rica y los puntos rojos se\u00f1alan las d\u00e9cadas con valores inferiores a ese umbral. Ambos enfoques muestran que la reducci\u00f3n del crecimiento registrada desde fines del siglo XX constituye el episodio de bajo crecimiento m\u00e1s persistente y extremo de los \u00faltimos 1500 a\u00f1os.\" class=\"wp-image-4931\" srcset=\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1-1024x484.jpg 1024w, https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1-300x142.jpg 300w, https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1-768x363.jpg 768w, https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1-1536x726.jpg 1536w, https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1-2048x968.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Figura 1. Persistencia y excepcionalidad del bajo crecimiento reciente en cronolog\u00eda regional de Austrocedrus chilensis. (a) Medias decenales calculadas mediante ventanas superpuestas y (b) d\u00e9cadas no superpuestas. La l\u00ednea discontinua indica el percentil 5 de la distribuci\u00f3n hist\u00f3rica y los puntos rojos se\u00f1alan las d\u00e9cadas con valores inferiores a ese umbral. Ambos enfoques muestran que la reducci\u00f3n del crecimiento registrada desde fines del siglo XX constituye el episodio de bajo crecimiento m\u00e1s persistente y extremo de los \u00faltimos 1500 a\u00f1os.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"771\" src=\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-2-1024x771.jpg\" alt=\"Figura 2. Confluencia Limay-Traful. Vista del valle y de la confluencia de los r\u00edos Limay y Traful desde afloramiento rocoso en sitio de muestreo de Austrocedrus chilensis, provincia de R\u00edo Negro, Argentina.\" class=\"wp-image-4932\" srcset=\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-2-1024x771.jpg 1024w, https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-2-300x226.jpg 300w, https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-2-768x578.jpg 768w, https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-2-1536x1157.jpg 1536w, https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-2-2048x1542.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Figura 2. Confluencia Limay-Traful. Vista del valle y de la confluencia de los r\u00edos Limay y Traful desde afloramiento rocoso en sitio de muestreo de Austrocedrus chilensis, provincia de R\u00edo Negro, Argentina.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>*Instituto Argentino de Nivolog\u00eda, Glaciolog\u00eda y Ciencias Ambientales (IANIGLA-CONICET), Universidad Nacional de Cuyo (UNCuyo), Gobierno de Mendoza, Av. Dr. Ruiz Leal s\/n, Parque General San Mart\u00edn, M5500, Mendoza, Argentina<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><sup>1<\/sup>Wouters, D., Christie, D.A., LeQuesne, C.\u00a0<em>et al.<\/em>\u00a0An 1800-year record of\u00a0<em>Austrocedrus chilensis<\/em>\u00a0growth reveals an unprecedented recent decline in the Patagonian forest\u2013steppe ecotone.\u00a0<em>Ecol Process<\/em>\u00a0<strong>15<\/strong>, 49 (2026). <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1186\/s13717-026-00704-6\">https:\/\/doi.org\/10.1186\/s13717-026-00704-6<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Por Daiana Wouters*\/ El calentamiento sostenido y la disminuci\u00f3n de las precipitaciones durante las \u00faltimas d\u00e9cadas han intensificado el estr\u00e9s hidroclim\u00e1tico en los Andes del norte de la Patagonia argentina. Estos cambios afectan a los bosques del ecotono semi\u00e1rido entre el bosque andino y la estepa, donde la disponibilidad de agua limita fuertemente el crecimiento [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[25,230,229],"class_list":["post-4933","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lecturas","tag-argentina","tag-cipres","tag-patagonia","entry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Un registro de 1800 a\u00f1os revela una disminuci\u00f3n reciente sin precedentes del crecimiento de Austrocedrus chilensis en el ecotono bosque-estepa patag\u00f3nico - Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Un registro de 1800 a\u00f1os revela una disminuci\u00f3n reciente sin precedentes del crecimiento de Austrocedrus chilensis en el ecotono bosque-estepa patag\u00f3nico - Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Por Daiana Wouters*\/ El calentamiento sostenido y la disminuci\u00f3n de las precipitaciones durante las \u00faltimas d\u00e9cadas han intensificado el estr\u00e9s hidroclim\u00e1tico en los Andes del norte de la Patagonia argentina. Estos cambios afectan a los bosques del ecotono semi\u00e1rido entre el bosque andino y la estepa, donde la disponibilidad de agua limita fuertemente el crecimiento [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-10T14:42:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-10T14:43:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2446\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1156\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"andex\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"andex\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933\"},\"author\":{\"name\":\"andex\",\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#\/schema\/person\/502e4f38fe30f00d8b101cd988a956fb\"},\"headline\":\"Un registro de 1800 a\u00f1os revela una disminuci\u00f3n reciente sin precedentes del crecimiento de Austrocedrus chilensis en el ecotono bosque-estepa patag\u00f3nico\",\"datePublished\":\"2026-07-10T14:42:58+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-10T14:43:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933\"},\"wordCount\":753,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1-1024x484.jpg\",\"keywords\":[\"Argentina\",\"cipr\u00e9s\",\"Patagonia\"],\"articleSection\":[\"Lecturas\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933\",\"url\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933\",\"name\":\"Un registro de 1800 a\u00f1os revela una disminuci\u00f3n reciente sin precedentes del crecimiento de Austrocedrus chilensis en el ecotono bosque-estepa patag\u00f3nico - Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1-1024x484.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-10T14:42:58+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-10T14:43:01+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1.jpg\",\"width\":2446,\"height\":1156,\"caption\":\"Figura 1. Persistencia y excepcionalidad del bajo crecimiento reciente en cronolog\u00eda regional de Austrocedrus chilensis. (a) Medias decenales calculadas mediante ventanas superpuestas y (b) d\u00e9cadas no superpuestas. La l\u00ednea discontinua indica el percentil 5 de la distribuci\u00f3n hist\u00f3rica y los puntos rojos se\u00f1alan las d\u00e9cadas con valores inferiores a ese umbral. Ambos enfoques muestran que la reducci\u00f3n del crecimiento registrada desde fines del siglo XX constituye el episodio de bajo crecimiento m\u00e1s persistente y extremo de los \u00faltimos 1500 a\u00f1os.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Un registro de 1800 a\u00f1os revela una disminuci\u00f3n reciente sin precedentes del crecimiento de Austrocedrus chilensis en el ecotono bosque-estepa patag\u00f3nico\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/\",\"name\":\"Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes\",\"description\":\"ANDEX\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#organization\",\"name\":\"Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes\",\"url\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-cropped-logo_ANDEX_color_trans1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-cropped-logo_ANDEX_color_trans1.png\",\"width\":555,\"height\":444,\"caption\":\"Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#\/schema\/person\/502e4f38fe30f00d8b101cd988a956fb\",\"name\":\"andex\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/23494ed4720f39176481de38bcdec2a13011e1321adeb3faa91d0e623a2a8587?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/23494ed4720f39176481de38bcdec2a13011e1321adeb3faa91d0e623a2a8587?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"andex\"},\"url\":\"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?author=2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Un registro de 1800 a\u00f1os revela una disminuci\u00f3n reciente sin precedentes del crecimiento de Austrocedrus chilensis en el ecotono bosque-estepa patag\u00f3nico - Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Un registro de 1800 a\u00f1os revela una disminuci\u00f3n reciente sin precedentes del crecimiento de Austrocedrus chilensis en el ecotono bosque-estepa patag\u00f3nico - Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes","og_description":"Por Daiana Wouters*\/ El calentamiento sostenido y la disminuci\u00f3n de las precipitaciones durante las \u00faltimas d\u00e9cadas han intensificado el estr\u00e9s hidroclim\u00e1tico en los Andes del norte de la Patagonia argentina. Estos cambios afectan a los bosques del ecotono semi\u00e1rido entre el bosque andino y la estepa, donde la disponibilidad de agua limita fuertemente el crecimiento [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933","og_site_name":"Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes","article_published_time":"2026-07-10T14:42:58+00:00","article_modified_time":"2026-07-10T14:43:01+00:00","og_image":[{"width":2446,"height":1156,"url":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"andex","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"andex","Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933"},"author":{"name":"andex","@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#\/schema\/person\/502e4f38fe30f00d8b101cd988a956fb"},"headline":"Un registro de 1800 a\u00f1os revela una disminuci\u00f3n reciente sin precedentes del crecimiento de Austrocedrus chilensis en el ecotono bosque-estepa patag\u00f3nico","datePublished":"2026-07-10T14:42:58+00:00","dateModified":"2026-07-10T14:43:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933"},"wordCount":753,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1-1024x484.jpg","keywords":["Argentina","cipr\u00e9s","Patagonia"],"articleSection":["Lecturas"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933","url":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933","name":"Un registro de 1800 a\u00f1os revela una disminuci\u00f3n reciente sin precedentes del crecimiento de Austrocedrus chilensis en el ecotono bosque-estepa patag\u00f3nico - Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1-1024x484.jpg","datePublished":"2026-07-10T14:42:58+00:00","dateModified":"2026-07-10T14:43:01+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#primaryimage","url":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Fig-1.jpg","width":2446,"height":1156,"caption":"Figura 1. Persistencia y excepcionalidad del bajo crecimiento reciente en cronolog\u00eda regional de Austrocedrus chilensis. (a) Medias decenales calculadas mediante ventanas superpuestas y (b) d\u00e9cadas no superpuestas. La l\u00ednea discontinua indica el percentil 5 de la distribuci\u00f3n hist\u00f3rica y los puntos rojos se\u00f1alan las d\u00e9cadas con valores inferiores a ese umbral. Ambos enfoques muestran que la reducci\u00f3n del crecimiento registrada desde fines del siglo XX constituye el episodio de bajo crecimiento m\u00e1s persistente y extremo de los \u00faltimos 1500 a\u00f1os."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?p=4933#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Un registro de 1800 a\u00f1os revela una disminuci\u00f3n reciente sin precedentes del crecimiento de Austrocedrus chilensis en el ecotono bosque-estepa patag\u00f3nico"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#website","url":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/","name":"Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes","description":"ANDEX","publisher":{"@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#organization","name":"Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes","url":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-cropped-logo_ANDEX_color_trans1.png","contentUrl":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-cropped-logo_ANDEX_color_trans1.png","width":555,"height":444,"caption":"Programa Hidroclim\u00e1tico Regional para los Andes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#\/schema\/person\/502e4f38fe30f00d8b101cd988a956fb","name":"andex","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/23494ed4720f39176481de38bcdec2a13011e1321adeb3faa91d0e623a2a8587?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/23494ed4720f39176481de38bcdec2a13011e1321adeb3faa91d0e623a2a8587?s=96&d=mm&r=g","caption":"andex"},"url":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/?author=2"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4933","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4933"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4934,"href":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4933\/revisions\/4934"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.andex-rhp.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}